4de meest voorkomende vorm van kanker
Papillomavirussen behoren tot een grote familie van virussen, maar slechts enkele kunnen kanker veroorzaken, waaronder baarmoederhalskanker.
Bij jonge vrouwen tussen 25 en 44 jaar is het de vierde meest voorkomende vorm van kanker.
HPV veroorzaakt infecties ter hoogte van de geslachtsorganen en de anus, zowel bij mannen als bij vrouwen. Het virus kan ook infecties veroorzaken in de mond en keel.
Besmetting kan al plaatsvinden bij de eerste seksuele contacten.
De meeste van die infecties blijven onopgemerkt en genezen spontaan binnen een paar maanden. In een minderheid van de gevallen blijft het virus echter langdurig aanwezig in de cellen van de baarmoederhals en kan het voorstadia van kanker veroorzaken die zich langzaam ontwikkelen. Gemiddeld ontstaat kanker pas na 10 tot 15 jaar.
Screening vanaf 25 jaar
Screening maakt het mogelijk om:
- de aanwezigheid van HPV in de cellen vast te stellen,
- voorstadia van kanker op te sporen vóór ze zich ontwikkelen tot kanker,
- of kanker in een zeer vroeg stadium te detecteren.
Screening en behandeling leiden in bijna 100% van de gevallen tot genezing, met behoud van de vruchtbaarheid. De screening gebeurt via een monster (uitstrijkje) waarbij cellen van de baarmoederhals worden afgenomen. Screening wordt aanbevolen, zelfs als je gevaccineerd bent tegen HPV, omdat de huidige vaccins niet tegen alle kankerverwekkende HPV-types beschermen.
Wanneer laten screenen?
- Voor mensen onder de 25 is de screening niet nuttig en wordt die niet terugbetaald.
- Voor mensen tussen 25 en 29 jaar wordt de HPV-test door middel van een uitstrijkje elke 3 jaar aanbevolen. Die screening wordt vergoed.
- Voor mensen tussen 30 en 64 jaar wordt de HPV-test door middel van een uitstrijkje elke 5 jaar aanbevolen. Die screening wordt vergoed.
- Voor mensen ouder dan 64 jaar kan een screening worden uitgevoerd en vergoed als er in de afgelopen 10 jaar geen screening werd vergoed.
Jouw ziekenfonds komt tussen
Kom je niet in aanmerking voor gratis HPV-screening, maar moet je de test toch ondergaan? Solidaris Brabant betaalt elke 3 jaar 10 euro terug.
In de praktijk
1 De screening gebeurt tijdens een gynaecologisch onderzoek. De arts (gynaecoloog of huisarts) brengt een speculum in de vagina om de baarmoederhals te bekijken. De arts wrijft over het oppervlak van de baarmoederhals om enkele cellen te verzamelen. Dit duurt slechts enkele minuten.
2 Het monster wordt naar een laboratorium gestuurd.
3 De resultaten worden naar de arts gestuurd die het monster heeft genomen.
4 Het uitstrijkje en de analyse zijn gratis (als je de aanbevelingen opvolgt: zie 'Wanneer laten screenen?'). Enkel het remgeld van de consultatie betaal je zelf.
Resultaten van de screening
Als de screening iets afwijkends toont, betekent dat niet automatisch dat het om kanker gaat. De arts zal bijkomende onderzoeken voorstellen om een juiste diagnose te stellen, zoals een nieuw uitstrijkje, een biopsie of een colposcopie (onderzoek van de baarmoederhals met een vergrootglas).
Dankzij screening kunnen voorstadia van kanker vroegtijdig opgespoord worden, wat de kans op genezing vergroot. De behandeling is dan meestal minder ingrijpend en behoudt de vruchtbaarheid.
Preventieve vaccinatie tegen HPV tot de leeftijd van 26 jaar
De Vlaamse overheid voorziet gratis inentingen tegen HPV-infecties voor alle meisjes en jongens van het eerste jaar secundair.
Op die leeftijd gebeurt de vaccinatie in 2 keer met een tussenperiode van 6 maanden, via het CLB (centrum voor leerlingenbegeleiding) of de huisarts (naar keuze van de ouders). In dat laatste geval betaal je mogelijks wel een raadpleging.
Vaccinatie biedt een betere bescherming als deze gebeurt voor de eerste seksuele contacten, dus voor een blootstelling aan HPV. Dit vaccin vervangt de noodzaak om voorbehoedsmiddelen (zoals condooms) te gebruiken niet.
Voor jongeren van 15 tot 26 jaar wordt een inhaalvaccinatie aanbevolen als geen preventief vaccin gegeven werd.
Je ziekenfonds komt tussen
Kom je niet in aanmerking voor het gratis HPV-vaccin? Solidaris Brabant draagt € 150 bij aan de kosten van dit vaccin, ongeacht je leeftijd.