Opmars van soa’s, beschermen blijft belangrijk

Recordcijfers in Europa

Volgens de meest recente Europese gegevens werden in 2024 de hoogste cijfers in meer dan tien jaar tijd geregistreerd voor verschillende bacteriële soa’s, zoals gonorroe en syfilis.

• Het aantal gevallen van gonorroe steeg met meer dan 300% sinds 2015 en bereikte meer dan 106 000 geregistreerde infecties.
• Het aantal gevallen van syfilis is meer dan verdubbeld in dezelfde periode.
• Chlamydia blijft de meest voorkomende soa in Europa, met meer dan 200 000 gevallen per jaar.

Deze cijfers wijzen volgens het ECDC op een aanhoudende en brede verspreiding van soa’s in meerdere Europese landen.

Ook in België zien we dezelfde trend

De Europese situatie weerspiegelt zich duidelijk in België. Op basis van recente cijfers van Sciensano en Sensoa:

• steeg het aantal diagnoses van chlamydia met 24% tussen 2021 en 2023
• het aantal infecties met gonorroe steeg met 90%
• en syfilis steeg met 17%.

Chlamydia blijft ook in België de meest vastgestelde soa, vooral bij personen van 20 tot 29 jaar.

Daarnaast wijzen experten erop dat de stijging niet alleen te maken heeft met meer testen, maar ook met een reële toename van infecties.

Hoe geraak je besmet?

Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa’s) zijn infecties die worden veroorzaakt door bacteriën, virussen of parasieten en die vooral worden overgedragen via seksueel contact. Soa’s worden voornamelijk overgedragen via: vaginale seks, anale seks en orale seks.

Sommige soa’s kunnen ook worden overgedragen via: huid-op-huidcontact (bv. herpes of HPV), bloedcontact (bv. hiv, hepatitis B) of van moeder op kind tijdens zwangerschap of bevalling.

Veel soa’s worden doorgegeven via lichaamsvloeistoffen zoals sperma, vaginaal vocht of bloed, maar dat is niet altijd nodig: bij sommige infecties volstaat direct contact met de huid of slijmvliezen.

Vaak zonder symptomen

Een belangrijk probleem is dat veel soa’s geen duidelijke symptomen geven.
Mensen kunnen dus besmet zijn zonder het te weten én de infectie doorgeven.

Wanneer er wel klachten zijn, kunnen die verschillen per soa, maar typische symptomen zijn:

• pijn of branderig gevoel bij het plassen
• ongewoon verlies of afscheiding
• jeuk, wondjes of zweertjes
• pijn in de onderbuik.

Omdat klachten vaak uitblijven of mild zijn, is testen cruciaal.

Wat zijn de gezondheidsrisico’s?

Soa’s zijn niet onschuldig. Zonder behandeling kunnen ze leiden tot:

• onvruchtbaarheid
• chronische pijn
• kanker
• complicaties tijdens de zwangerschap
• schade aan organen (bv.: bij syfilis aan hart of zenuwstelsel)
• … 

Beschermen tegen soa’s 

De preventie van soa’s is goed onderzocht en relatief eenvoudig, maar je moet er bewust mee omgaan.

De basisprincipes blijven essentieel:

• Gebruik een condoom.
• Laat je testen als je een nieuwe partner hebt, na onbeschermde seks (zonder condoom),  bij klachten of onzekerheden.
• Informeer je correct en regelmatig via betrouwbare websites (bv.: www.sensoa.be) of je arts.
• Praat open over testen en beschermen, verwittig (ex-)partners bij een besmetting. Op die manier vermijd je verdere verspreiding en kan een behandeling opgestart worden als dat nodig is. 
• Vaccineer je als dat mogelijk is bijvoorbeeld tegen HPV (Humaan Papillomavirus) of Hepatitis B.

Gezondheidsinstanties benadrukken dat preventie enkel werkt als ze elke keer wordt toegepast. Onregelmatig condoomgebruik of uitstel van testen zijn belangrijke redenen waarom soa’s blijven circuleren.

Tot slot is het bij besmetting belangrijk je meteen te laten behandelen. Veel soa’s kunnen behandeld worden met medicatie. Hoe sneller de behandeling start, hoe kleiner het risico op complicaties en verdere verspreiding.